Documenti

AKSIDENTET NË PUNË DHE
SËMUNDJET PROFESIONALE

çfarë janë - çfarë duhet të bëjmë - cilat janë të drejtat tuaja

Kjo broshurë përmban informacionet bazë për t’u shpjeguar punonjësve të drejtat e tyre kryesore në rast AKSIDENTESH OSE SËMUNDJESH TË SHKAKTUARA NGA PUNA

Puna është e rëndësishme për të gjithë, por duhet të jemi shumë të kujdesshëm sepse ka rrezik të dëmtohemi.
Në qoftë se ndodh një aksident, duhet të dimë se çfarë duhet bërë dhe cilat janë të drejtat tona. Gratë dhe burrat që punojnë në Itali, edhe po të jenë të huaj, kanë të drejtat e tyre. Në rast aksidenti ose sëmundje të shkaktuara nga puna, të drejtat u garantohen gjithmonë edhe personave që nuk janë të siguruar ose që nuk mund të sigurohen sepse nuk kanë leje për të punuar në Itali.

NË KËTO RASTE, PËR TË DITUR SE ÇFARË DUHET BËRË DHE PËR TË KËRKUAR NDIHMË, DUHET TË DREJTOHEMI NË INAIL, Instituti Kombëtar për Sigurimet ndaj Aksidenteve në Punë (Istituto Nazionale per l’Assicurazione degli Infortuni sul Lavoro) dhe sëmundjeve profesionale.

Ligji italian parashikon që TË GJITHË punonjësit të sigurohen në INAIL për të pasur, në rast se plagosen ose sëmuren për shkak të punës, paratë, shërbimet shëndetësore, asistencën dhe, në rast vdekje, një ndihmë ekonomike për personat e familjes.

ÇFARË BËN INAIL?

Administron sigurimin, e aksidenteve dhe të sëmundjeve nga puna, që është i detyrueshëm me ligj. Në rast aksidentesh në punë ose sëmundjesh profesionale, INAIL-i ndërhyn duke i dhënë punonjësit një ndihmë ekonomike dhe shërbime të tjera. INAIL-i përveç kësaj ndërhyn, së bashku me Entet e tjera, për parandalimin e rreziqeve në punë dhe për kujdesin, rehabilitimin dhe integrimin shoqëror të personave që janë dëmtuar fizikisht dhe/ose nga ana psikike për shkak të punës.

CILAT JANË BURIMET EKONOMIKE?

Punëdhënësit duhet t’i sigurojnë të gjithë personat që punojnë në vartësi të tyre, edhe nëse janë të huaj, duke i paguar INAIL-it një shumë parash (Çmim sigurues). Ky “Çmim” është krejtësisht në ngarkim të punëdhënësit.

NË RAST AKSIDENTI OSE SËMUNDJE QË ËSHTË SHKAKTUAR NGA PUNA, MBROJTJA E PUNONJËSIT ËSHTË GJITHMONË E GARANTUAR.

Në qoftë se plagoseni ose sëmureni për shkak të punës, keni të drejtë të mbroheni nga INAIL-i dhe, sipas rastit, keni të drejtën e shërbimeve shëndetësore dhe ekonomike. Shërbimet ju takojnë edhe në qoftë se punëdhënësi juaj nuk ju ka siguruar (kjo e drejtë quhet “automatizëm i shërbimeve”)

CILAT JANË SHËRBIMET E INAIL?

INAIL-i, sipas rasteve të ndryshme u jep punonjësve, që
kanë pësuar aksidente ose që kanë marrë një sëmundje
profesionale, ndihmë (shërbime):
• ekonomike
• shëndetësore
• shërbime shtesë (për integrim shoqëror – pune)

KU GJENDET INAIL?

ka selinë e saj në qytetet kryesore italiane; në fund të kësaj broshure do të gjeni adresat e Zyrave që gjenden në Rajonin e Piemonte-s (Regione Piemonte).

PËR TË NJOHUR MË MIRË TË DREJTAT TUAJA:

ÇFARË është
• aksidenti në punë
• aksidenti duke shkuar në punë
• sëmundja profesionale
 

AKSIDENTI NË PUNË
Ligji italian e quan se bëhet fjalë për “aksident në punë” në qoftë se punonjësi, për shkak të punës që po bën dhe për një arsye të dhunshm (për shembull: kur rrëzohet nga lart, goditet nga një objekt, shtypet nga një peshë, digjet nga zjarri ose nga një substancë kimike, plagoset nga një xham ose nga një llamarinë, etj.), pëson një dëm fizik dhe/ose psikik i cili e pengon të vazhdojë punën për një periudhë, pak a shumë të gjatë, e cila duhet të vendoset nga një mjek nëpërmjet dokumentit përkatës (çertifikatë
mjekësore për aksident në punë).

AKSIDENTI DUKE SHKUAR NË PUNË
Ligji italian e siguron punonjësin edhe për dëmet fizike dhe/ose psikike si pasojë e aksidentit që ka ndodhur gjatë rrugës normale vajtje dhe ardhje nga vendbanimi në vendin e punës (për shembull kur: përfshihet në një aksident rrugor, rrëshqet, rrëzohet, goditet nga një objekt, etj.).
Edhe në këtë rast është e nevojshme çertifikata mjekësore
e aksidentit.

SËMUNDJA PROFESIONALE
Për sëmundje profesionale kuptohet një sëmundje që ka ndodhur gjatë aktivitetit të punës për shkak të punimeve të bëra (për shembull: shurdhësi nga zhurmat, tumore të shkaktuara nga bojëra të veçanta ose ngjyrues, asbeste ose tumore të shkaktuara nga fibrat e amiantit, sëmundje të rrugëve të frymëmarrjes të shkaktuara nga silici dhe agjentë të tjerë kimikë, etj.), por me kusht që të njihen nga një mjek, me dokumentin përkatës (çertifikatë mjekësore për sëmundje profesionale).
 

ÇFARË DUHET BËRË?

Aksidenti në punë ose kur jemi duke shkuar në punë Lajmëroni vetë ose nëpërmjet dikujt tjetër punëdhënësin tuaj, ose personin e ngarkuar nga punëdhënësi. Sipas rastit:
• drejtohuni te mjeku i ndërmarrjes në të cilën punoni, në qoftë se gjendet në vendin e punës;
• shkoni vetë ose të shoqëruar në shërbimin e “Ndihmës së Shpejtë” (Pronto Soccorso) pranë një spitali, që të jetë sa më afër nga vendi ku gjendeni;
• në qoftë se është e nevojshme thërrisni ju vetë ose me
ndihmën e dikujt tjetër shërbimin e ambulancës në numrin e telefonit 118;
• drejtohuni te mjeku i juaj kurues.
Mjekut duhet t’i shpjegoni gjithmonë si dhe ku ka ndodhur aksidenti.
Mjeku lëshon të parën “çertifikatë mjekësore” në disa kopje. Në çertifikatë është e treguar diagnoza dhe numri i ditëve të parashikuara fillimisht për mungesat nga puna për arsye aksidenti në punë. Një kopje duhet t'i dorëzohet menjëherë punëdhënësit (direkt ose nëpërmjet personave të tjerë, të familjes ose miq), një kopje duhet të ruhet nga punonjësi (Kujdes! Fotokopjet e çertifikatës mjekësore nuk konsiderohen të vlefshme). Në rast shtrimi, spitali do të marrë masa menjëherë për t’ia dërguar kopjen e çertifikatave INAIL-it dhe punëdhënësit. Punëdhënësi, në qoftë se mjeku ka vërtetuar se punonjësi nuk mund të punojë për më shumë se tre ditë, duhet të lajmërojë menjëherë INAIL-in duke i dërguar zyrave kompetente kopjen e çertifikatës mjekësore së bashku me një formular të veçantë që quhet “denoncim aksidenti”.
Në rast se punëdhënësi nuk e denoncon aksidentin në INAIL, punëdhënësi mund të lajmërojë direkt INAIL-in duke paraqitur pranë zyrave të Entit çertifikatën mjekësore.

Punonjësi duhet të fillojë punën në ditën e caktuar nga çertifikata mjekësore.

Në qoftë se punonjësi mendon se nuk është shëruar akoma, ai mundet:

• t'u drejtohet mjekëve të INAIL-it pranë ambulatorëve të Selisë që gjendet më afër shtëpisë së tij, për lëshimin falas (pa pagesë) të çertifikatës mjekësore.

 Ose
• t’i drejtohet mjekut të vet kurues; çertifikata është me pagesë dhe INAIL-i do të paguajë një pjesë të shpenzimit, në qoftë se është i dokumentuar.

Mjeku vlerëson gjendjen e shëndetit të punonjësit dhe, sipas rastit, lëshon një çertifikatë shërimi klinik (çertifikatë mjekësore përfundimtare) ose një çertifikatë me shënimin e ditëve shtesë, të nevojshme për shërim (çertifikatë mjekësore e vazhdueshme). Pasi skadon afati i kësaj periudhe, punonjësi duhet të kthehet te mjeku i cili, në qoftë se vërteton shërimin, lëshon çertifikatën mjekësore përfundimtare. Gjatë periudhës së aksidentit punonjësi duhet t’i komunikojë INAIL-it ndërrimin e mundshëm të banesës.

Sëmundja profesionale:
Në qoftë se punonjësi kryen aktivitet pune, duhet t’i paraqesë punëdhënësit të parën çertifikatë mjekësore të sëmundjes profesionale dhe, në rast se mjekimet për shërim vazhdojnë, çertifikatat e tjera mjekësore. Në qoftë se punonjësi kryen disa aktivitete, mund të paraqesë direkt në INAIL kërkesën për njohjen e sëmundjes profesionale së bashku me çertifikatën mjekësore të sëmundjes profesionale.

CILAT JANË TË DREJTAT E MIA?
Kompensimi ditor për paaftësi të përkohshme absolute:

Kur punonjësit i dëmtohet shëndeti për shkak të punës dhe mjeku parashikon se ai nuk do të shërohet brenda tre ditëve, INAIL i paguan punonjësit një shumë ditore parash, që quhet “Kompensim i përkohshëm”, që zëvendëson pjesërisht, pagën (rrogën) në periudhën e mungesës në punë. Ky kompensim merret duke filluar nga dita e katërt, pas ditës në të cilën ka ndodhur aksidenti dhe gjatë gjithë kohës që mjeku mendon se është e nevojshme, për shërimin ose për stabilizimin e gjendjes
së shëndetit.

Kompensimi i përkohshëm llogaritet mbi pagën e deklaruar nga punëdhënësi dhe i nënshtrohet tatimit mbi fitimin (IRPEF); taksa mbahet direkt nga INAIL, që i lëshon të aksidentuarit çertifikatën përkatëse në lidhje me taksën.

Shuma e kompensimit të përkohshëm:

Disa kontrata pune kolektive parashikojnë që punëdhënësi ta integrojë kompensimin e përkohshëm të paguar nga INAIL deri sa të arrijë në 100% të pagës.

Si paguahet kompensimi i përkohshëm:

• pagesa bëhet në fund të kohës së aksidentit dhe çeku i dërgohet direkt të aksidentuarit në adresën e deklaruar në
denoncimin e aksidentit.
• nganjëherë punëdhënësi i jep paradhënie punonjësit shumën që është në ngarkim të INAIL-it. Në këtë rast INAIL ia kthen paratë direkt punëdhënësit dhe jo punonjësit.
 

Për periudhat më të gjata të sëmundjes, në qoftë se punëdhënësi nuk ia jep paradhënie shumën e parave që është në ngarkim të INAIL-it, punonjësi mund të kërkojë, duke i telefonuar ose duke u paraqitur pranë zyrave të INAIL-it, që t’i jepen paradhënie. Ju kujtojmë se është shumë e rëndësishme që të lajmërojmë INAIL-in për çdo ndryshim adrese.

VINI RE!
Për:
• artizanët,
• bashkëpunëtorët familjarë (bashkëpunëtorë familjarë, kujdestarë, shërbyes, etj.)
• anëtarët e kooperativave
• punëtorët në bujqësi, kompensimi i përkohshëm llogaritet mbi bazën e shumës së pagave të vendosura me ligj (paga konvencionale).

SHËRBIMET SHËNDETËSORE:

Jepen nga Shërbimi Shëndetësor Kombëtar (Servizio Sanitario Nazionale) dhe në disa ambulatorë të INAIL-it, të aktivizuar sipas marrëveshjeve përkatëse me Rajonet.

CILAT JANË TË DREJTAT E MIA NË RAST INVALIDITETI TË
PËRHERSHËM TË SHKAKTUAR NGA PUNA?

INAIL vlerëson dëmin psikofizik dhe i paguan punonjësit një kompensim në para.

VLERËSIMI I DËMIT
Në rast sëmundje profesionale dhe/ose aksidenti për shkak të punës, INAIL nëpërmjet mjekut të vet ligjor dhe, në qoftë se është e nevojshme nëpërmjet një ekipi me mjekë specialistë, vlerëson dëmin fizik dhe/ose psikik të përhershëm, sipas kritereve të vendosura nga ligji italian. Ky vlerësim shprehet nëpërmjet numrave, nga 1% deri në 100%, që përfaqësojnë përqindjen e humbjes së integritetit psikofizik, ndaj një personi që konsiderohet i
shëndetshëm (dëm biologjik).

KOMPENSIMI I DËMIT BIOLOGJIK:

SIPAS DISPOZITAVE DHE KRITEREVE TË LIGJIT ITALIAN, INAIL PAGUAN:

• Një shumë të vetme parash (Likuidim në kapital), në qoftë se dëmi fizik dhe/ose psikik është vlerësuar në një shkallë më të madhe se 5% dhe më të vogël se 16%.

 • Një shumë parash mujore (Kompensim në rentë), në qoftë se dëmi vlerësohet i barabartë ose më i madh se 16%.

INAIL paguan një shumë shtesë mbi rentën (kuota integruese), për gruan ose burrin dhe për fëmijët; pra punonjësi duhet të lajmërojë INAIL-in në rast se ka ndryshime të përbërjes familjare (për shembull: martesë, lindje fëmijësh).

Në rast invaliditeti tepër të rëndë të shkaktuar nga disa dëmtime që janë të përshkruara shprehimisht nga ligji, INAIL-i i jep çdo muaj, së bashku me rentën, një “çek për asistencë personale të vazhdueshme”.

Renta INAIL nuk është subjekt tatimi (IRPEF) dhe personi ka gjithmonë të drejtë ta marrë, edhe në qoftë se nuk banon në Itali dhe transferohet në një vend tjetër ose kthehet në vendlindjen e vet.
Edhe në këtë rast, në qoftë se ndërrohet adresa është e nevojshme të lajmërohet INAIL.

ÇFARË NDODH NË QOFTË SE KUSHTET E MIA SHËNDETËSORE TË DËMTUARA NGA AKSIDENTI NË PUNË OSE NGA SËMUNDJA PROFESIONALE KEQËSOHEN (OSE PËRMIRËSOHEN) PASI MË ËSHTË DHËNË RENTA?

Dëmi “biologjik” është subjekt i një vlerësimi të ri:
• me kërkesën e INAIL-it “revizionimi aktiv”,
• me kërkesën e të interesuarit “revizionimi pasiv”,

brenda periudhave të vendosura me ligj, si më poshtë

Renta shton, zvogëlon ose mbetet e njëjtë në bazë të vlerësimit tëri të dëmit. Renta nuk paguhet më në qoftë se INAIL-i vërteton një përmirësim që zvogëlon dëmin në një shkallë më të vogël se 16%.

SHËRBIME TË TJERA

Shëndetësore për integrim shoqëror – pune Përveç shërbimeve me para, INAIL-i ndërhyn nëpërmjet një ekipi shumëdisiplinor të përbërë nga një mjek, një asistent social dhe një përgjegjës administrativ, për të lehtësuar rehabilitimin, integrimin shoqëror dhe në punë, të personave që kanë pësuar një dëm nga aksidenti në punë dhe/ose sëmundja profesionale.

Përsa i përket projekteve të integrimit dhe rehabilitimit, INAIL-i jep:
• proteza për të zëvendësuar pjesët e trupit që mungojnë (për shembull: gjymtyrë artificiale),
• orteza për të përmirësuar funksionin e pjesëve të trupit që paraqesin mungesa funksionesh të përhershme (për
shembull: tutore dhe buste ‘korsé ortopedike’, që duhet të
përdoren për të gjithë jetën),
• ndihmëse teknike, vegla dhe aparate të dobishme për të
përmirësuar cilësinë e jetës, gjithashtu në lidhje me
lëvizshmërinë e personit të paaftë (për shembull: shtretër,
karroceta ortopedike, elevator për të sëmurë, mjete ndihmëse informatike, përshtatëse për automobila, etj.),
• kontribute për eliminimin e pengesave arkitektonike, në
shtëpinë e banimit të personave të paaftë me vështirësi të
rënda lëvizore (për shembull: pedana për ngjitjen e shkallëve, përshtatje për shërbimet higjenike).
• llixhat (kurat termale), kur janë të nevojshme për tipin e
paaftësisë së shkaktuar nga puna dhe brenda afateve të
caktuara të vendosura nga ligji.

VDEKJA E PUNONJËSIT OSE E PERSONIT QË KA PËRFITUAR RENTËN INAIL PËR SHKAK TË AKSIDENTIT OSE TËSËMUNDJES PROFESIONALE:

Renta për të mbijetuarit dhe Çeku i funeralit

Në rast vdekje të punonjësit për shkaqe pune (aksident, aksident gjatë rrugës për në punë, sëmundje profesionale), INAIL-i i paguan një shumë mujore parash bashkëshortit (gruas ose burrit) që është i njohur ligjërisht sipas ligjit italian dhe fëmijëve, deri sa të arrijnë moshën 18 vjeç (moshë madhore). Bashkëshorti (gruaja ose burri) humbet të drejtën e rentës vetëm në rast se martohet përsëri. Renta për të mbijetuarit u paguhet edhe fëmijëve studentë në moshë madhore, që nuk kanë të ardhura personale dhe fëmijëve në moshë madhore që janë krejtësisht të paaftë.
Në mungesë të fëmijëve dhe të bashkëshortit, renta mund t’u paguhet prindërve vetëm atëherë kur mund të vërtetohet se, duke mos pasur mjetet e mjaftueshme, jetonin me paratë e të birit ose të bijës së vdekur për shkak pune.
Çeku i funeralit është një shumë parash, e vendosur me ligj, që INAIL-i u paguan familjarëve të punonjësit që ka vdekur, ose kujtdo që vërteton se ka përballuar shpenzimet e funeralit.

KUNDËRSHTIMI PËR VENDIMET E INAIL-it

Në qoftë se punonjësi ose familjarët e tij, që kanë mbijetuar, nuk janë dakord me atë çfarë është vendosur nga INAIL-i, mund t’i drejtohen një “Patronati”.
Në fakt në Itali ka disa Ente, që quhen Patronati (patronazhe), të cilat mbrojnë në mënyrë të veçantë interesat e punonjësve.
Asistenca e këtyre Enteve është pa pagesë.

 

UFFICI INAIL PRESENTI NELLA REGIONE PIEMONTE
 

- ALESSANDRIA Via A. Gramsci, 2 15100 0131/316211 0131/316222 alessandria@inail.it
- ASTI Via Goito, 2 14100 0141/380511 0141/380550 asti@inail.it
- BIELLA Via Aldo Moro, 4 13900 015/3580511 015/3580526 biella@inail.it
- CUNEO Via Luigi Einaudi, 30 12100 0171/314511 0171/314556 cuneo@inail.it
- IVREA V. Circonvallazione, 10015 0125/233511 125/233512 ivrea@inail.it
- GRAVELLONA TOCE C.so G. Marconi, 99 28883 0323/849111 0323/840771 verbanocusioossola@inail.it
- NOVARA Via Andrea Costa, 33 28100 0321/617411 0321/398332 novara@inail.it
- TORINO CENTRO C.so G. Ferraris, 1 10121 011/55931 011/5593321 torinocentro@inail.it
- TORINO NORD Via B. Ramazzini, 26 10154 011/55931 011/5593071 torinonord@inail.it
- TORINO SUD C.so Orbassano, 366 10137 011/55931 011/5593681 torinosud@inail.it
- PINEROLO Via Martiri del XXI, 92 10064 0121/394211 0121/394355 pinerolo@inail.it
- VERCELLI Via Pirandello, 18/A 13100 0161/226511 0161/226519 vercelli@inail.it
- MONCALIERI Via Ungaretti,27 10024 011/55931 011/5593910 moncalieri@inail.it
- RIVOLI Via Adige, 9 10090 011/9519211 011/9519250 torino7@inail.it
- CASALE MONFERRATO Via B.Buozzi, 18/B 15033 0142/433231 0142/433233 casalemonferrato@inail.it
- NOVI LIGURE Via Tortona, 2 15067 0143/334211 0143/322090 noviligure@inail.iot
- ALBA Via Rattazzi,10 12051 0173/444511 0173/444555 alba@inail.it
- SALUZZO Via Fiume,11 12037 0175/210611 0175210620 saluzzo@inail.it
- DOMODOSSOLA Piazza G. Matteotti, 38 28037 0324/220511 0324/220536 domodossola@inail.it
- CHIVASSO Via Boris Bradac, 43 10034 011/9119511 011/9119522 chivasso@inail.it
- CIRIE’ Via Andrea d’Oria,16 10073 011/9200611 011/9200609 cirie@inail.it
- INAIL DIREZIONE REGIONALE PER IL PIEMONTE – C.SO ORBASSANO 366 – 10137 TORINO

(I dati contenuti in questa sezione sono stati forniti dalla Sede Regionale  dell'INAIL del Piemonte)